Yüzölçümü : 2.320 km²
Nüfusu : 94.225
İlçe Merkezi : 41.645
Köyler : 52.580
Rakım : 1.009 m.

Çumra ilçesi 1926 yılında Atatürk'ün emri ile kurulmuştur. 1936 yılında Romanya ve Bulgaristan'dan gelen göçmenler ilçeye yerleşmiştir.

İlçenin doğusunda Karaman ili, batısında Akören İlçesi, kuzeyinde Karatay, Karapınar ilçeleri, güneyinde Güneysınır İlçeleri ile çevrilidir. İlçe ova üzerine kurulmuştur. Ancak çok az sayıdaki köyü dağlık arazidedir. Apa Köyü ile Dinek Kasabaları'nda ormanlık alanlar mevcuttur. İlçenin kuzey, güney ve doğusu verimli tarım alanlarıyla kaplıdır. İlçenin tek akarsuyu Çarşamba Çayı olup, sulama amaçlı kullanılmaktadır.

ÇATALHÜYÜK : Çumra'nın 13 km kuzeyindeki Çatakhüyük Mevkiinde İngiliz ve Türk Arkeoloji ekiplerince yapılan kazılarda Neolitik Devre ait 7 katlı şehir harabeleri bulunmuştur. M.Ö.5000 yıllarında Neolitik Döneme ait medeniyetin burada başladığı anlaşılmıştır. Kazı çalışmalarına bir süre ara verilmiş olup, 1993 yılında yeniden başlanmış ve halen her yıl Temmuz-Eylül ayları arasında devam edilmektedir.

Karaman Köprüsü : Karamanoğulları zamanında yapılmış olmakla birlikte Çumra Merkezi ile Sanayi Sitesi arasında bulunan yolda hizmet vermektedir.

Esat Paşa Camii : İlçemiz İçeri Çumra Kasabasında Karamanoğulları zamanında yapılmış tarihi bir camidir. Son olarak 1989 yılında İçeri Çumra Belediyesi marifetiyle tadilat yapılmış ve ibadete açık bir camidir.

DERBENT

Yüzölçümü : 442 km²
Nüfusu : 13.330
İlçe Merkezi : 6.329
Köyler : 7.001
Rakım : 1480 m.

Derbent, kelime olarak Farsça kökenli olup, geçit tutmak anlamındadır. Lügat anlamı ise iki dağ arasındaki geçit, dargeçit, dağlar arasından güçlükle geçilen boğaz gibi anlamlar taşımaktadır.

Derbent teşkilat anlamında da kullanılır. Bu anlamda dağlar üzerindeki geçitlerde ve boğazlarda bulunan karakollara denir. Osmanlı döneminde dağlık bölgelerdeki geçit ve boğazlardan geçenlerin can ve mal güvenliğini sağlayan görevliye de "Derbentçi" denilmiştir. Derbentçiler etrafa musallat olan eşkiyaların yakalanmasına yardımcı olurlardı.

18. yüzyılla ait Osmanlı belgelerine göre Derbent'in eski adı Tatlarhisarı'dır. Tatlarhisarı Derbent'in kuzeyinde küçük bir köyün adıdır.

1727 yılında verilen kayda göre Tatlarhisarı Köyü Derbent hizmetlerine tayin edilmiştir. Bu belgede şu ifade yer almaktadır : "Ilgın Kazasına dahil bulunan Tatlarhisarı (Çiğil) Derbenti ahalisi, Derbent hizmetine dahil edildi. Avarızhanelerini tediye etmek ve Derbentçilik yapmakla mükellef kılındı."

1722 yılından başlayarak Derbent'e Derbent ve han ağası olarak saraya mensup Hane-i hassa, Tasberdaran-ı hassa, Silahşoran-ı hassa'ya mensup şahıslar tayin edilmiştir.

1753 de Taberdar Ali Ağa, 1814 de Taberdar Mahmut Ağa, aynı yılda Arapzade Seyit Muhsin Ağa, 1823'de de Ahmet Ağa'nın Derbent'te Derbent Ağası olarak tayin edildikleri Hat-ı Hümayun tasnifi numara 31318 de kayıtlıdır.

Konya Salnamelerinde 1880 den sonra Derbent'i kayıtlı görüyoruz. Bu tarihte Derbent'te bir medrese bulunduğu, medresenin 40 tabelası olduğu kayıtlıdır.

Derbent'te yerleşik bulunan halkın büyük çoğunluğu Tatlarhisarı Köyü'nün devamıdır. 1720 yılında Arkıd-Hanına Akşehir ve Ilgın kazaları ve köyleri ile birlikte Derbent civarına da 62 hane nakledilmişti. Bu 62 haneden kaçının Derbent civarına yerleştirildiği tesbit edilememiştir. Yerleştirilenler: Boz-Ulus Türkmenlerinden Kara-Halilu, Çavuşludur ve Bekirli cemaatleri (Aşiretleri) idi.

Derbent 1930 yılında kasaba ve 1990 yılında da ilçe olmuştur.

Yüzölçümü 300 km² olup, bunun yaklaşık 10 km'si sulanabilir vaziyette toplam 156 km² tarım arazisidir. Kalan kısım ise yerleşim yerleri ile orman ve mera arazileridir.

Derbent arazisi kuzeyden doğuya uzanan Morbel Dağları, doğudan güneye uzanan Aladağ, güneyinde Ablağı ve Dikmen Dağları ile batı ve kuzeyinde yer alan yaylalarla çevrilidir.

DEREBUCAK

Yüzölçümü : 483 km²
Nüfusu : 18.910
İlçe Merkezi : 6.150
Köyler : 12.760
Rakım : 1235 m.

İlçenin kuruluşu 1200-1300 yılları arasına kadar uzamaktadır. Önceleri Antalya ile Akseki ilçesine bağlanmış, 1900 yılında Akseki'den ayrılarak Seydişehir İlçemize bağlanmış. 1967 yılında belediye teşkilatı kurularak Beyşehir'e bağlı hale getirilmiştir.

1987 yılında kabul edilen "103 ilçe Kurulması Hakkında Kanun" ile ilçe olmuş Ağustos 1998 de fiilen ilçelik hüviyetini kazanmıştır.

Konya İl merkezinin 140 km. batısında yer alan Derebucak; Toros Dağları'nın keşfedilmeyi bekleyen yayla, tepe ve mağaraları ile Konya'nın şirin ilçeleri arasında yer almaktadır.

4 kasaba ve 4 köyü bulunan Derebucak'ta halkın geçim kaynağını halıcılık, av tüfeği imalatı ve hayvancılık oluştururken 1968 yılında itibaren yurt dışına işçi olarak gidişler başlamıştır. Avrupa ülkelerine yapılan işçi sevkiyatı sonucu kooperatifçilik yaygınlaştırılmıştır. Günümüzde 15.000 hektar alanda tarım yapılabilmekte, bunun da 2.500-3000 dönümlük bölümü sulanabilir arazi oluşturmaktadır. Patates, domates, fasulye, mısır, soğan, nohut, buğday, arpa tarımı yapılan Derebucak'ta her hangi bir sanayi tesisi bulunmamaktadır.

Gencek Kasabasında Av tüfekleri Üretim ve Pazarlama Kooperatifi, ilçe Merkezinde Tarım Kredi Kooperatifi bulunmaktadır. Ayrıca Gencek ve Yukarı Kayalar Kasabaları ile Pınarbaşı Köyünde tarımsal amaçlı kooperatif vardır.

Okuma-yazma oranı oldukça yüksek olup % 95'e ulaşmaktadır.

Mağaralarıyla dikkatleri üzerine çeken Derebucak merkezinde Balat Mağarası ile Çamlık Kasabasındaki Suludere ve Körikini Mağaraları ilginç merkezler arasında sayılabilir. Taşpınar Köyünde bulunan Hitit kabartması bölgedeki yerleşimin Hitit dönemine kadar uzandığını doğrulamaktadır.

İlçe merkezinde Derebucakspor adıyla faaliyet gösteren spor kulübü bulunmakta olup, Konya 2. Amatör ve Küme futbol Liginde Mücadele etmektedir.